wtorek, 27 października 2026
10°C Bezchmurnie
Kultura1 lipca 2026

Jak zmieniała się ulica Krupówki na przestrzeni lat

Od góralskiej drogi do turystycznego salonu (XIX wiek – 1939)

Ulica Krupówki, dziś symbol Zakopanego i jego turystyczna wizytówka, swoje początki ma w skromnej, wiejskiej drodze. W XIX wieku, gdy Zakopane dopiero stawało się miejscowością letniskową, Krupówki były grząskim traktem łączącym przysiółki i pastwiska. Określenie „Krupówki” prawdopodobnie wywodzi się od góralskiego nazwiska Krupówka lub od „krup” – starych, wydeptanych ścieżek.

Przełom nastąpił wraz z rozwojem turystyki i modą na klimatoterapię w Tatrach. Pod koniec XIX wieku zaczęto karczować lasy pod budowę willi i pensjonatów. W 1899 roku ulica została wybrukowana, a wzdłuż niej stanęły pierwsze murowane domy. Powstawały tam wille w stylu zakopiańskim projektowane przez Stanisława Witkiewicza (np. willa „Oksza”), które nadały Krupówkom niepowtarzalny, regionalny charakter. W latach 20. i 30. XX wieku pojawiły się pierwsze sklepy, restauracje, a nawet kino „Morskie Oko”. Krupówki stały się centrum życia społecznego – spacerowali tu turyści, artyści i miejscowi górale w tradycyjnych strojach.

W tym okresie ulica miała jeszcze urozmaiconą szerokość, a zabudowa była dość chaotyczna. Niemniej to właśnie wtedy wykształciła się jej główna funkcja – reprezentacyjnej promenady i miejsca spotkań.

Okres PRL i wielka przebudowa (1945–1989)

Po II wojnie światowej Krupówki, podobnie jak całe Zakopane, podupadły. W czasach socjalizmu ulica zachowała swój turystyczny charakter, ale infrastruktura pozostawiała wiele do życzenia. Zniszczone wojną domy zastąpiono często szarymi, funkcjonalnymi blokami, a na chodnikach brakowało ławek i oświetlenia. Ulica służyła zarówno ruchowi pieszymu, jak i samochodowemu – wąskie jezdnie, po których jeździły autobusy i ciężarówki, sprawiały, że spacerowanie było mniej przyjemne.

Prawdziwa rewolucja nastąpiła w latach 70. XX wieku. W związku z budową nowej trasy wylotowej w kierunku Kuźnic (ulica Karola Szymanowskiego) i spodziewanym wzrostem ruchu turystycznego podjęto decyzję o przekształceniu Krupówek w deptak. Projekt zakładał wyłączenie ulicy z ruchu kołowego, poszerzenie chodników, nową nawierzchnię z płyt chodnikowych oraz modernizację instalacji podziemnych. Pierwszy etap prac zakończono w 1980 roku – zlikwidowano asfalt, a na całej długości od skrzyżowania z ulicą Jagiełły do rondy przy skoczni narciarskiej (obecnie pod Wielką Krokwią) pojawiły się granitowe płyty.

Choć deptak był udany, w latach 80. brakowało funduszy na utrzymanie. Pojawiły się metalowe budki handlowe, a estetyka ulicy mocno ucierpiała. Mimo to Krupówki pozostały głównym szlakiem spacerowym dla przyjezdnych i miejscem, gdzie koncentrowało się życie kulturalne (festiwale, występy kapel góralskich).

Współczesne Krupówki – deptak pełen kontrastów (po 1990 roku)

Transformacja ustrojowa przyniosła nowy rozdział w historii ulicy. W latach 90. i na początku XXI wieku Krupówki przeszły gruntowną modernizację. Wymieniono nawierzchnię na kostkę granitową, ustawiono stylowe latarnie, ławki i kosze na śmieci – wszystko utrzymane w góralskim klimacie. Powstały też ozdobne fontanny (m.in. przy wylocie na ulicę Kościuszki), a w sezonie letnim pojawiły się kwietniki i mała architektura.

Dziś Krupówki to pełnowymiarowy deptak o długości około 1 kilometra, odgrodzony od ruchu samochodowego za pomocą słupków i progów zwalniających.

  • Handel i gastronomia: Przy ulicy znajduje się kilkadziesiąt restauracji, barów, cukierni, sklepów z pamiątkami, odzieżą góralską i oscypkami. W sezonie letnim i zimowym ruch jest gigantyczny – nawet do kilkudziesięciu tysięcy osób dziennie.
  • Architektura: Zabytkowe wille współistnieją z nowoczesnymi budynkami dyskotek i hoteli. Kontrowersje budzą niektóre obiekty o przesadzonej estetyce, które odbiegają od stylu zakopiańskiego.
  • Funkcja kulturalna: Na Krupówkach odbywają się koncerty plenerowe, występy, jarmarki świąteczne i Sylwester z Zakopanego transmitowany przez telewizję. To także symboliczne centrum podczas takich wydarzeń jak Mistrzostwa Świata w skokach narciarskich.
  • Problemy współczesności: Masowa turystyka, wszechobecne pamiątki z Chin, hałas i zaśmiecenie – to ciemne strony sukcesu Krupówek. Podejmowane są próby ograniczenia liczby kramów i poprawy estetyki szyldów.

Mimo wszystko Krupówki pozostają najważniejszą arterią Zakopanego – miejscem, które każdy odwiedzający miasto musi zobaczyć. Ich ewolucja od wiejskiej drogi, przez socjalistyczny deptak, po współczesną atrakcję turystyczną, jest odzwierciedleniem przemian całego Podhala. Dziś spacerując po granitowej kostce, warto pamiętać o góralskich korzeniach tego niezwykłego traktu.

Udostępnij:

Czytaj dalej

Sport

Jakie tradycje góralskie przetrwały do dziś?

Muzyka, taniec i śpiew – serce góralskiej tożsamości Góralska muzyka to nie tylko element folkloru, ale żywa tradycja, która wciąż rozbrzmiewa na weselach, festiwalach i podczas biesiad w bacówkach. Podhalańskie kapele, oparte na skrzypcach, basach i złóbcokach, grają charakterys

Biznes

Historia zakopiańskich kościołów i kaplic – świadectwo wiary i tradycji

Początki życia religijnego na Podhalu Zakopane długo pozostawało bez własnej świątyni – mieszkańcy i przyjezdni korzystali z odległych kościołów w Poroninie, Nowym Targu czy na Spiszu. Przełom nastąpił w połowie XIX wieku, gdy staraniem ks. Józefa Stolarczyka, apostoła Podhala, w

Kultura

Najlepsze punkty widokowe dostępne dla rodzin z dziećmi

Sport

Gdzie w Zakopanem kupić lokalne miody i sery – przewodnik po najlepszych adresach

Dlaczego warto wybierać lokalne miody i sery z Podhala? Zakopane to nie tylko stolica polskich Tatr, ale także prawdziwy raj dla miłośników regionalnych produktów spożywczych. Lokalne miody i sery to kwintesencja podhalańskiej tradycji kulinarnej, która od wieków opiera się na na

Biznes

Tajemnice Morskiego Oka i szlaki alternatywne – odkryj nieznane oblicze Tatr

Legenda i fakty – co skrywa Morskie Oko? Morskie Oko, nazywane perłą Tatr, od wieków budzi zachwyt i ciekawość. Otoczone granitowymi ścianami Rysów i Mięguszowieckich Szczytów, jezioro ma głębokość sięgającą ponad 50 metrów, co czyni je jednym z najgłębszych w polskich górach. Al

Kultura

Kulturalne atrakcje Zakopanego przez cały rok – przegląd wydarzeń

Zimowe wydarzenia – magia gór i tradycji góralskich Zima w Zakopanem to nie tylko stoki narciarskie i trasy biegowe. Miasto ożywa również bogatą ofertą kulturalną, w której dominują folklor, muzyka klasyczna i zwyczaje bożonarodzeniowe. W grudniu i styczniu szczególną uwagę przyc